Revit Fazları ile Tadilat Projesi: Mevcut, Yıkım ve Yeni
Revit fazları ile tadilat projesinde mevcut, yıkım ve yeni durum paftalarını tek modelden üretme: faz filtreleri, Demolish aracı, metraj ve kontrol listesi.
Revit fazları (Phases), bir tadilat projesinde mevcut yapıyı, yıkılacak elemanları ve yeni imalatı aynı model içinde ayrı ayrı göstermenin yoludur. Her eleman "oluşturulduğu faz" ve "yıkıldığı faz" bilgisini taşır; her görünüş ise bir faza ve bir faz filtresine bağlanır. Böylece mevcut durum, yıkım ve yeni durum paftaları ayrı modeller yerine tek bir modelden üretilir.
Bu yaklaşım özellikle iç mekân dönüşümleri, cephe yenilemeleri, kat ilaveleri ve işlev değişikliği projelerinde işe yarar. Ancak kurgu başta doğru yapılmazsa paftalarda yanlış çizgi tipleri, eksik mahal etiketleri ve hatalı metrajlar ortaya çıkar. Aşağıda Autodesk'in resmî Revit yardım belgelerine dayanarak temel kavramları, kurulum adımlarını ve teslim öncesi kontrol listesini açıklıyoruz. Menü yolları Revit 2025 yardım belgelerine göre verilmiştir; farklı sürümlerde arayüz adları değişebilir.
Revit fazları nasıl çalışır?
Autodesk'in fazlama (Phasing) belgesine göre faz, projenin yaşamındaki ayrı bir zaman dilimini temsil eder. Sistem üç parçadan oluşur:
- Eleman özellikleri: Her duvar, kapı, döşeme veya donatı elemanında Phase Created (oluşturulduğu faz) ve Phase Demolished (yıkıldığı faz) parametreleri bulunur.
- Görünüş özellikleri: Her plan, kesit veya görünüşte Phase (faz) ve Phase Filter (faz filtresi) parametreleri vardır.
- Faz durumu: Revit, elemanın faz bilgisini görünüşün fazıyla karşılaştırarak her elemana bir durum atar.
Yeni bir projede varsayılan olarak Existing (mevcut) ve New Construction (yeni yapım) adlı iki faz bulunur. Faz durumları ise Autodesk'in faz filtreleri belgesinde şöyle tanımlanır:
| Faz durumu | Anlamı | Tadilat paftasındaki karşılığı |
|---|---|---|
| New (yeni) | Eleman, görünüşün fazında oluşturulmuştur. | Yeni yapılacak duvar, kapı, döşeme |
| Existing (mevcut) | Daha önceki bir fazda oluşturulmuş ve bu fazda hâlâ duruyor. | Korunacak mevcut yapı elemanları |
| Demolished (yıkılan) | Daha önceki bir fazda oluşturulmuş, bu fazda yıkılmıştır. | Söküm ve yıkım kalemleri |
| Temporary (geçici) | Aynı faz içinde hem oluşturulmuş hem yıkılmıştır. | Geçici bölme, iskele veya koruma elemanları |
Faz filtreleri ve grafik geçersiz kılmalar
Faz filtresi, görünüşe uygulanan ve elemanların faz durumuna göre nasıl görüneceğini belirleyen kuraldır. Revit projelerinde hazır gelen filtreler arasında Show All, Show Complete, Show Demo + New, Show New, Show Previous + Demo, Show Previous + New ve Show Previous Phase bulunur. Tadilat paftalarında tipik eşleştirme şöyledir:
- Mevcut durum planı: Görünüş fazı "Existing", filtre örneğin "Show All" veya "Show Complete".
- Yıkım planı: Görünüş fazı "New Construction", filtre "Show Previous + Demo" ya da ofis standardınıza göre özelleştirilmiş bir filtre.
- Yeni durum planı: Görünüş fazı "New Construction", filtre "Show Previous + New" veya "Show Complete".
Kendi filtrenizi oluşturmak için Autodesk'in faz filtresi oluşturma adımları şöyledir: Manage sekmesi › Phasing paneli › Phases komutuyla açılan pencerede Phase Filters sekmesine geçin, New ile filtre ekleyin ve her durum için üç seçenekten birini atayın:
- By Category: Eleman, Object Styles ayarlarındaki kategori görünümüyle çizilir.
- Overridden: Eleman, aynı penceredeki Graphic Overrides sekmesinde tanımlanan görünümle çizilir.
- Not Displayed: Eleman gösterilmez.
Graphic Overrides sekmesinde her faz durumu için izdüşüm ve kesit çizgilerinin kalınlığı, rengi ve çizgi tipi, tarama desenleri, yarı ton (halftone) ve gölgeli görünüş malzemesi tanımlanabilir. Örneğin yıkılacak elemanları kesikli, mevcut elemanları yarı ton ve yeni elemanları kategori görünümüyle çizmeyi seçtiyseniz, bu ayarları her projede yeniden yapmak yerine ofis şablonuna bir kez işlemek tutarlılık sağlar.
Tadilat projesinde faz kurulumu: adım adım
- Faz yapısını baştan planlayın. Autodesk'in faz oluşturma belgesi, fazların eklendikten sonra yeniden sıralanamayacağını belirtir. Yeni faz yalnız seçili fazın önüne veya arkasına eklenebilir. Bu nedenle etaplı bir uygulama varsa (örneğin önce zemin kat, sonra üst katlar) faz sayısı ve sırası modellemeye başlamadan kararlaştırılmalıdır.
- Mevcut durumu "Existing" fazında modelleyin. Rölöve veya nokta bulutu verisinden üretilen mevcut elemanlar bu fazda oluşturulmalıdır. Model mevcut fazda açılmış bir görünüşte çizilirse elemanlar otomatik olarak doğru Phase Created değerini alır.
- Yıkımları Demolish aracıyla işaretleyin. Yeni yapım fazındaki bir görünüşte Demolish aracıyla seçilen elemanın Phase Demolished değeri görünüşün fazı olur. Autodesk'in yıkım belgesine göre bir eleman bir görünüşte yıkıldığında, aynı fazdaki tüm görünüşlerde yıkılmış kabul edilir. Elemanı silmek yerine yıkım olarak işaretlemek, yıkım metrajının ve mevcut durum paftasının korunmasını sağlar.
- Yeni elemanları yeni yapım fazında modelleyin. Yeni bir duvarı mevcut fazdaki görünüşte çizmek, elemanın Phase Created değerini yanlış atayabilir; bu durumda yeni yapım görünüşünde mevcut sayılır ve yalnız yeni elemanları içeren bir metraj tablosunda yer almaz.
- Görünüş şablonlarına faz ve filtre ekleyin. Mevcut, yıkım ve yeni durum paftaları için ayrı görünüş şablonları tanımlamak, yeni açılan görünüşlerin yanlış faza bağlanmasını önler.
- Metraj tablolarını faza bağlayın. Autodesk, tablolara da faz uygulanabildiğini belirtir; örneğin yüzlerce kapısı olan bir tadilatta yıkım öncesi ve tadilat sonrası için ayrı kapı tabloları oluşturulabilir. Tablo fazı ve filtresi kontrol edilmeden alınan metraj, yıkılacak elemanları yeni imalata karıştırabilir.
Sık yapılan hatalar ve teslim öncesi kontrol
Faz kurgusundaki hatalar çoğu zaman paftaya bakınca fark edilmez; metraj, ihale veya şantiye aşamasında ortaya çıkar. Teslim öncesinde şu kontrolleri yapmak faydalıdır:
- Mahal (Room) etiketleri: Autodesk'in sorun giderme belgesine göre mahaller yalnız oluşturuldukları fazda vardır ve sonraki fazlara taşınmaz. Bu yüzden yıkım planında mevcut mahaller etiketlenemez. Autodesk'in önerdiği çözüm, yalnız mahal ve etiketlerini gösteren bir mevcut durum görünüşünü yıkım planının üzerine aynı paftada hizalamaktır. Yeni durum için mahallerin yeni fazda ayrıca tanımlanması gerekir.
- Barındırılan (hosted) elemanlar: Autodesk, barındırılan bir eleman (örneğin kapı) ile barındırıcısının (duvar) Phase Created ve Phase Demolished değerleri farklı olduğunda dolgu (infill) elemanlarının oluştuğunu belirtir. Mevcut duvardaki bir kapı söküldüğünde veya mevcut duvara yeni kapı açıldığında, kapının ve boşluğun her paftada doğru durumda göründüğünü plan ve kesitte ayrıca kontrol edin.
- Bağlantılı (linked) modeller: Statik veya tesisat modeli bağlantılıysa fazların eşleşmesi gerekir. Autodesk'in faz eşleme belgesine göre eşleme, bağlantının tip özelliklerindeki Phase Mapping parametresiyle ayarlanır ve görünüşte bağlantının gösterimi By Host View olarak seçilir. Bu ayar IFC bağlantıları için geçerli değildir.
- Geçici elemanlar: Aynı fazda oluşturulup yıkılan elemanlar "geçici" sayılır. Yanlışlıkla yeni fazda çizilip yıkılan mevcut bir duvar, yıkım planında görünmeyebilir.
- Faz birleştirme: Fazlar birleştirilebilir; bu durumda seçili faz silinir ve o fazı kullanan elemanların değerleri birleşik faza güncellenir. Birleştirmeden önce modelin yedeğini almak ve metrajları karşılaştırmak iyi bir uygulamadır.
Örnek senaryo: ofis katının yeniden düzenlenmesi
Varsayımsal bir örnekte, mevcut bir ofis katında bazı bölme duvarlar kaldırılıyor, iki yeni toplantı odası ekleniyor ve bir duvarda yeni kapı açılıyor. Mevcut duvarlar ve kapılar "Existing" fazında modellenir. Kaldırılacak bölmeler "New Construction" fazındaki yıkım planında Demolish aracıyla işaretlenir. Yeni toplantı odası duvarları ve kapılar yeni fazda çizilir. Sonuçta tek modelden üç pafta ve iki ayrı metraj tablosu (söküm ve yeni imalat) elde edilir. Bu senaryo, fazların nasıl kurgulanabileceğini göstermek içindir; her projenin faz sayısı ve pafta düzeni kendi şartnamesine ve idarenin beklentisine göre belirlenmelidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Revit fazları ile tasarım seçenekleri (Design Options) aynı şey mi?
Hayır. Fazlar zamana bağlı durumları (mevcut, yıkım, yeni) yönetir. Tasarım seçenekleri ise aynı zamana ait alternatif çözümleri karşılaştırmak için kullanılır. Tadilat projelerinde ikisi birlikte de kullanılabilir.
Mevcut bir elemanı silmek yerine neden yıkım olarak işaretlemeliyim?
Silinen eleman mevcut durum paftasından ve yıkım metrajından da kaybolur. Demolish aracıyla işaretlenen eleman, faz ve filtreler yukarıdaki gibi ayarlandığında mevcut durum planında korunur, yıkım planında yıkılan olarak gösterilir; yeni durum planında Show Complete veya Show Previous + New filtresiyle gizlenir.
Faz sırasını sonradan değiştirebilir miyim?
Autodesk belgelerine göre fazlar eklendikten sonra yeniden sıralanamaz. Yeni faz yalnız mevcut bir fazın önüne veya arkasına eklenebilir; gerekirse fazlar birleştirilebilir. Bu nedenle faz yapısının proje başında BIM uygulama planında tanımlanması önerilir.
Yıkım planında mahal isimleri neden görünmüyor?
Mahaller yalnız oluşturuldukları fazda vardır. Yıkım planında mevcut mahalleri göstermek için mevcut durum görünüşünden yalnız mahal ve etiketlerini içeren bir kopyayı aynı paftada yıkım planının üzerine hizalayabilirsiniz.
Tadilat ve dönüşüm projelerinde faz kurgusunu, görünüş şablonlarını ve faz bazlı metraj tablolarını proje başında doğru tanımlamak, sonraki revizyonların yükünü azaltır. Mevcut bir yapı için rölöveden uygulama projesine kadar Revit tabanlı bir süreç planlıyorsanız Sarissa Mimarlık'ın Revit ve BIM uygulama projesi hizmetleri hakkında bilgi alabilirsiniz.